แนะนำฟีเจอร์ AI ช่วยสืบค้นทรัพยากรบนฐานข้อมูล EBSCO Discovery Service (EDS)
หอสมุดและคลังความรู้ฯ ขอเสนอฟีเจอร์ใหม่บนฐานข้อมูล EBSCO Discovery Service (EDS) ซึ่งเป็นเครื่องมือสืบค้นทรัพยากรทั้งหมดของมหาวิทยาลัยมหิดล โดยปัจจุบันได้มีการนำเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence) เข้ามาประยุกต์ใช้เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการเข้าถึงข้อมูลวิจัย ช่วยให้ผู้ใช้งานสามารถสืบค้นและคัดกรองเอกสารทางวิชาการได้สะดวกและรวดเร็วยิ่งขึ้น โดยบทความนี้จะอธิบายถึงหลักการทำงานและประโยชน์ของ 2 ฟีเจอร์ใหม่ ได้แก่ 1. Natural Language Search และ 2. Generative AI Insights เพื่อเป็นแนวทางให้นักศึกษาและบุคลากรนำไปปรับใช้กับการเรียนการสอนและการทำวิจัย
- Natural Language Search: การสืบค้นด้วยภาษาธรรมชาติ
เดิมทีการสืบค้นข้อมูลในฐานข้อมูลวิชาการต้องใช้การสืบค้นด้วยคำสำคัญ (Keyword) ร่วมกับเงื่อนไขแบบ Boolean อย่าง AND, OR และ NOT ซึ่งอาจซับซ้อนสำหรับผู้ใช้ทั่วไปเพราะต้องมีทักษะเลือกคำค้นและเข้าใจกฎการทำงานของเงื่อนไขเหล่านี้ ฟีเจอร์ “Natural Language Search” จึงถูกพัฒนาขึ้นมาเพื่อลดข้อจำกัดดังกล่าว โดยใช้อัลกอริทึม AI วิเคราะห์บริบทในการสืบค้นแทนการจับคู่คำสำคัญเพียงอย่างเดียว ส่งผลให้การค้นหาทำได้ง่ายขึ้นและให้ผลลัพธ์ที่สอดคล้องกับความต้องการมากกว่าเดิม
จุดเด่นของระบบการสืบค้นแบบใหม่:
-
- รองรับประโยคที่ซับซ้อน: ผู้ใช้สามารถพิมพ์คำค้นในรูปแบบประโยคคำถามหรือวลีภาษาอังกฤษได้โดยตรง เช่น “impact of remote work on employee mental health” ระบบสามารถวิเคราะห์ความสัมพันธ์ของแนวคิดและตัวแปรในประโยคได้อัตโนมัติ
- เข้าใจความหมายเชิงบริบท (Semantic Understanding): ระบบมองคำค้นในระดับ “ความหมาย” ไม่ใช่แค่จับคำโดยตรง จึงสามารถเชื่อมโยงไปยังคำที่มีความหมายใกล้เคียง หรือคำที่เกี่ยวข้องในบริบทเดียวกันได้ ทำให้ผลการค้นหาครอบคลุมและสอดคล้องกับเนื้อหาที่ต้องการ แม้บทความจะไม่ได้ใช้คำตรงกับที่พิมพ์
- ผลลัพธ์แม่นยำขึ้น: ระบบจัดลำดับผลลัพธ์ตามความเกี่ยวข้องกับบริบทของคำถามเป็นหลัก ช่วยให้ผู้ใช้เข้าถึงบทความที่ตอบโจทย์ได้ตรงมากขึ้น
รูปภาพ 1 : เปิดใช้ Natural language search
ตัวอย่าง
การสืบค้นด้วยคำสำคัญ (Keyword/Boolean search) vs การสืบต้นด้วยภาษาธรรมชาติ (Natural Language Search)
หัวข้อ: ผลกระทบของ Social Media ต่อความมั่นใจในตนเองของวัยรุ่น
รูปภาพ 2 :
สืบค้นด้วยคำสำคัญ : “Social media” AND (“Self-esteem” OR “Body image”) AND (Adolescen* OR Teenager*)
รูปภาพ 3 :
สืบค้นด้วยภาษาธรรมชาติ : “How does social media usage affect adolescents self-esteem and body image?”
จากผลการสืบค้นพบว่าการใช้ Natural Language Search ให้ผลลัพธ์ที่แตกต่างจากการค้นแบบ Boolean ดั้งเดิมอย่างชัดเจน เพราะระบบ AI ไม่ได้ทำงานด้วยการจับคู่คำศัพท์ (Keyword Matching) แบบตายตัวเพียงอย่างเดียว แต่สามารถทำความเข้าใจเจตนาและบริบทที่ผู้ใช้ต้องการสื่อสาร ทำให้นักวิจัยมีโอกาสค้นพบเอกสารการวิจัยที่ต้องการโดยไม่ต้องใช้ทักษะการสืบค้นแบบเดิม รวมถึงช่วยลดความเสี่ยงในการพลาดงานสำคัญเพียงเพราะกำหนดคำสำคัญ (Keyword) ที่ไม่ตรงกับที่ผู้แต่งใช้
- Generative AI Insights: ช่วยสรุปสาระสำคัญของงานวิจัย
ฟีเจอร์ Generative AI Insights ใน EBSCO Discovery Service (EDS) คือผู้ช่วยสรุปบทความวิชาการแบบอัตโนมัติที่ใช้ AI อ่านเนื้อหาทั้งหมดแล้วกลั่นเป็นประเด็นสำคัญที่เข้าใจง่าย เช่น ผลการศึกษา รูปแบบหรือทิศทางของข้อมูล ปัจจัยที่เกี่ยวข้อง และคำอธิบายเสริมที่ช่วยให้เห็นภาพรวมของงานวิจัยได้ชัดเจนขึ้น ฟีเจอร์นี้ช่วยให้ผู้อ่านจับใจความหลักของบทความได้อย่างรวดเร็วโดยไม่ต้องอ่านทั้งหมด ช่วยประหยัดเวลาในการคัดเลือกงานวิจัย การทำ literature review และการทำความเข้าใจเนื้อหาที่ยุ่งยาก ทำให้นักวิจัยตัดสินใจได้เร็วขึ้นว่างานวิจัยนั้นตรงกับความต้องการหรือไม่
รูปภาพ 4 : สรุปจากฟีเจอร์ “Generate AI Insights”
ข้อสังเกตและเงื่อนไขการใช้งาน: ฟีเจอร์ Generative AI Insights ไม่ได้เปิดให้ใช้งานได้กับทุกบทความในฐานข้อมูล การแสดงผลของปุ่มคำสั่งนี้ขึ้นอยู่กับ ข้อตกลงทางลิขสิทธิ์ระหว่างบริษัท EBSCO และสำนักพิมพ์ (Publishers) เจ้าของวารสารนั้นๆ
อาจารย์ นักศึกษา และบุคลากรมหาวิทยาลัยมหิดล สามารถเข้าใช้งานฐานข้อมูล EDS ได้ที่ :
https://ejournal.mahidol.ac.th/login?url=https://search.ebscohost.com/login.aspx?authtype=ip,guest,uid&custid=s4067941&groupid=main&profile=eds